Aquarium fotografie

De compact camera

Over het algemeen zijn de fotografische instelmogelijkheden van compact camera beperkt, externe flitsers en verwisselbare lenzen behoren niet tot de mogelijkheden.

De systeemcamera

Door het spiegelreflexmechanisme en de reflexzoeker weg te laten wordt bij de digitale systeemcamera veel ruimte gewonnen. Je fotografeert via het lcd-zoeker, die ook de belangrijkste camera instellingen toont.
Sommige modellen hebben zelfs geen elektronische zoeker, daar heeft het (kantelbare) lcd-schermpje op de achterkant camera deze functie overgenomen. Op zich werkt dit prima, maar op zonnige dagen hebben deze lcd-schermpje toch hun beperkingen.

De spiegelreflexcamera

Dit zijn de paradepaartje op fotografie gebied. Voor de gemiddelde consument variëren de prijzen tussen 350 – 2000 euro. De beroepsfotograaf zal eerder voor een robuuste professionele versie kiezen, die qua kosten en beeldkwaliteit op een veel hoger niveau ligt.

Smart systeemcamera

De Smart systeemcamera is het nieuwste op het gebied van fotografie. Aan de voorkant ademt alles de “look and feel” van een gebruikelijke systeemcamera, terwijl de achterkant bijvoorbeeld een enorm 4,8 inch-scherm huisvest waardoor dit op een Android smartphone lijkt. De Samsung Galaxy NX6 heeft zelfs een elektronische zoeker, zodat je op zonnige dagen een goede compositie kunt maken.

6

Je kunt met deze camera weliswaar niet op een traditionele manier bellen, maar Skypen is wel mogelijk! Bedenk wel dat de mensen je raar aan zullen kijken als je tegen je camera staat te praten.
De techniek gaat steeds verder. Er zijn zelfs camera’s die waterdicht zijn zodat je ook onderwater kunt fotograferen. Het lijkt een mooie optie maar niet erg praktisch in een kleine aquarium.

Welke lenzen

Bij de compact camera heb je niet zo veel keuze qua lenzen. De fabrikanten zullen een zo gunstig mogelijk zoom bereik aanbieden en daarmee moet je het maar doen. Om het toch appels en peren te kunnen vergelijken, worden deze cameralenzen vaak vergeleken met een oude 35 mm film camera’s. Als vuistregel kunnen wij stellen dat een lens met een vaste brandpunt afstand een betere kwaliteit heeft dan  zoomlenzen.

Vaste brandpunt afstand lenzen

Toen de fotografie in de kinderschoenen stond was een vaste brandpuntlens de enige optie. Tegenwoordig worden de vaste brandpuntlenzen of ‘prime lens’ nog steeds gewaardeerd door gevorderde fotograven. Het grootste voordeel van brandpuntlenzen zijn:

  • erg scherp en helder zodat je zelfs bij weinig licht erg scherpe foto’s kunt maken;
  • stevig want ze bevatten minder bewegende onderdelen die kapot kunnen;
  • licht in gewicht want ze bevatten minder glas elementen en andere onderdelen;
  • goedkoop want er zijn minder onderdelen en glaselementen nodig om ze te maken;
  • ze stellen snel scherp want er is minder glas dat bewogen moet worden.

Het enige nadeel van de vaste brandpunt lens is, dat er alleen een loopzoom aanwezig is. Dit wil zeggen dat je voor de juiste uitsnede van het onderwerp de afstand tussen het onderwerp en camera moet variëren. Natuurlijk kan je verschillenden brandpuntafstanden lenzen aanschaffen, maar dit wordt wel een dure aangelegenheid.

Diafragma (grote lensopening)

fotografie-2-02Het diafragma is de lichtopening van je lens. Deze opening bepaalt hoeveel licht er door de lens op de sensor van de camera valt. De lensopening van het objectief kan wisselen in grootte en is in feit te vergelijken met de pupil van ons oog.
Wanneer je op een zomerse dag buiten in de zon staat heb je kleine pupillen. Het gevolg is dat het licht niet zo fel is om te kijken. Ga je naar een donkere plek dan zullen je pupillen groter worden waardoor je ogen meer licht kunnen ontvangen. Natuurlijk zijn er grenzen want bij te weinig licht kunnen onze ogen alleen grijstinten waarnemen. Als er echt weinig licht aanwezig is dan ziet alles zwart voor onze ogen. Dit principe geldt ook voor het diafragma en beeldsensor van de camera.
De standaard diafragma waarden zijn: ·/1 – 1,4 – 2 – 2,8 – 4 – 5,6 – 8 – 11 – 16 – 22 – 32 – 45 – 64

  • De verhouding tussen deze getallen geven een verdubbeling of een halvering van licht weer.
  • Bij hogere waarden neemt de scherptediepte toe.
  • Een groot diafragma is een grote opening en wordt aangeduid met een laag getal.
  • Een klein diafragma is een kleine opening en wordt aangeduid met een hoog getal.

ISO-waarde (sensor lichtgevoeligheid/versterking)

De term ISO wanneer die gebruikt wordt in relatie tot fotografie, refereert aan de mate van snelheid van film. ISO staat voor “International Organization for Standardization”. Deze organisatie is verantwoordelijk voor het definiëren van diverse standaarden in vele industrieën en andere disciplines. In het kader van de fotografie was het ISO systeem van film snelheden gecreëerd om een standaard in te stellen voor de kwaliteit van de films over de hele fotografische industrie.
De ISO waardering staat voor een relatieve hoeveelheid licht die nodig is om de sensor juist te belichten. Natuurlijk gebruiken wij geen film rolletjes meer maar sensor lichtgevoeligheid wordt nog steeds met ISO-waarden uitgedrukt.
De standaard ISO waarden zijn: ·50 – 100 – 200 – 400 – 800 – 1600 – 3200 – 6400 ISO

  • Een verdubbeling van je ISO-waarde geeft een verdubbeling van je lichtgevoeligheid aan.
  • Hoe hoger de ISO waarden des te meer beeldruis.

Beeldruis

De camerasensor heeft altijd een optimale stand waarin de hoogt mogelijke beeldkwaliteit gehaald wordt, met minimale beeldruis. In de meeste gevallen is dit de laagste ISO-waarde (meestal ISO 100). Om hogere verschillende ISO-waarden te simuleren wordt de spanning op de sensor verhoogd, waardoor deze gevoeliger wordt voor licht. Het gevolg is wel dat er meer beeldruis ontstaat, naarmate de ISO-waarde wordt opgeschroefd.

ISO-waarden 100 t/m 400 zijn nog bruikbare waarden, daarboven gaat de beeldkwaliteit snel achteruit.

Sluitertijd (belichtingstijd)

fotografie-2-04Bij een spiegelreflexcamera bevindt voor de sensor een metalen gordijn die er voor zorgt dat er geen licht op de sensor valt. Op het moment dat het gordijn open gaat valt er licht op de sensor en wordt de feitelijke foto gemaakt. De tijd dat dit gordijn open staat noemt men de sluitertijd.
Bij de overige type camera’s ontbreekt deze mechanische mechanisme en wordt dit op een elektronische manier geregeld. Je zou ook kunnen zeggen de sensor wordt maar even aan –en uitgezet.
Hoe lang de sluitertijd moet zijn hangt weer af van de hoeveelheid licht die op de sensor kan vallen. Als je op een zomerse dag een strand foto wilt maken, dan zal de sluitertijd heel kort zijn. Maar als je s ’nachts op de zelfde plek de zelfde foto wilt maken dan is de sluitertijd veel langer. Sluitertijden kunnen variëren van enkele seconden tot 1/4000 seconden.
De standaard sluitertijd waarden zijn: 1 – 1/2 – 1/4 – 1/8 – 1/15 – 1/30 – 1/60 – 1/125 – 1/250 – 1/500 – 1/1000 – 1/2000 –  1/4000 seconden
Een sluitertijd van 1 seconde wordt eenvoudig weergegeven als ‘1’
Als je die tijd halveren levert dat een halve seconde op, ofwel weergegeven als ‘1/2 ’
Als je vervolgens die tijd opnieuw halveren levert het een kwart seconde op: ‘1/4” Enz.
Op de camera zien je alleen de getallen onder de streep vermeld. Dat is belangrijk om te beseffen. Dit levert de volgende reeks getallen op: ·1” – 2 – 4 – 8 – 15 – 30 – 60 – 125 – 250 – 500 – 1000 – 2000 – 4000

  • Hoe korter de belichtingstijd, hoe minder licht op de sensor valt.
  • De lengte van de belichtingstijd is echter beperkt bij snel bewegende onderwerpen.
  • Deze vragen kortere sluitertijden om het beeld te bevriezen.

De belichtingsdriehoek

Het diafragma bepaalt hoeveel licht er op de sensor valt. Hoe groter het getal achter ƒ/, hoe kleiner de diafragma opening en hoe minder licht de sensor kan bereiken. De sluitertijd bepaalt hoe lang het licht op de sensor valt. Hoe langer de sluitertijd, hoe groter de kans op bewegingsonscherpte door trillingen in camera en lens. De laatste component, de ISO lichtgevoeligheid, bepaalt hoeveel invloed het licht dat op de sensor valt heeft voor de uiteindelijke belichting. Hoe groter de ISO waarde, hoe groter de kans op nadelige ruis in de foto.
fotografie-2-06Elke verandering van één van de elementen moet een gevolg hebben voor één van de andere elementen, bij een gelijkblijvende belichting. Als je bewust op zoek bent naar een bepaald effect, dan kun je dit principe los laten en componeren met Manual instellingen.
Als je maar één van de drie parameters veranderd dan zal de camera automatisch de juiste waarde van de overige twee parameters bepalen.


Witbalans

De witbalans wordt gebruikt om kleuren aan te passen, zodat witte voorwerpen ook als wit wordt weergeven. Onze ogen zijn in staat om kleurenverschillen perfect waar te nemen, helaas worden deze gegevens soms incorrect geïnterpreteerd door onze hersenen.
In het rechter illustratie zie je een grijze balk op een grijze achtergrond. Nu zou je denken dat de grijze balk uit verschillende keuren grijs bestaat maar in werkelijkheid bestaat deze grijze balk maar uit een kleur grijs.

Scherpstellen en scherpte diepte bepalen

Scherptedieptekaart-versie-cNiets is zo frustrerend als een mooi gecomponeerde vissenfoto die niet scherp is. Niet getreurd de compositie is goed, alleen bij het scherpstellen moeten je nog oefenen. Het is een kwestie van oefenen en een beetje geluk.
* PDF scherptediepte kaart uitprinten op glanzend fotopapier 10 x 15 cm
Scherptedieptekaart downloaden
Ik zelf zet de camera meestal op Burst Mode als ik vissen fotografeer. In de “Burst Mode” (continu stand) maakt de camera net zolang foto’s tot dat het geheugenkaartje vol is of de ontspanknop los wordt gelaten.
De kans dat er een goede foto tussen zit is veel groter! Het is nu een kwestie van de beste foto uitzoeken en de rest weggooien. Het lijkt niet zo professioneel, maar de beroepsfotografen doen vaak hetzelfde!
Er is echter een klein probleempje de meeste camera’s zijn niet in staat om snel scherp te stellen onder slechte lichtomstandigheden. Dus als het even kan zet ik het automatische scherpstellen uit en stel met de hand de foto scherp. Helaas is dit niet altijd mogelijk bij alle camera’s, maar dan moet je roeien met de riemen die je hebt.
Er is nog een struikelblok voor een mooie foto en dat is de scherpte diepte. Als je maar de diafragma veranderd dan zal ook de scherpte veranderen. Bij mijn spiegelreflex camera kan ik het “DOF” knopje (Depth of Field = scherptediepte) indrukken en de scherpte diepte bepalen. Op zich een erg handig knopje maar ik gebruik het zelden, omdat het beeld te donker is voor een goede waarneming. De foto bekijken is net zo gemakkelijk!
Ik gebruik soms een Depth of Field calculator* als ik de scherptediepte van te voren wil bepalen. Maar proefondervindelijk vaststellen is ook een optie. Het is een kwestie van foto maken en de resultaten bekijken. Speciaal voor de aquariumfotografie heb ik een scherptediepte kaart gemaakt. Met dit kaartje kan ik snel de scherpte diepte proefondervindelijk bepalen.
Ga als volgt te werk:

  • leg het scherptediepte kaartje op een tafel;
  • stel de camera scherp op het midden scherptediepte kaartje en maak de foto;
    bekijk de foto en bepaald de scherpte diepte;
  • als de scherptediepte niet goed is verander de diafragma en ga naar stap 1

Bewegingsonscherpte door snel bewegende onderwerpen

fotografie-2-04Oorzaak
De sluitertijd van de camera is te lang, waardoor het beeld niet op tijd bevroren kan worden. Het visje wat stil staat wel scherp op de foto. Dus het is geen bewegingsonscherpte door het bewegen van de camera.
Oplossing
Sluitertijd verkorten of stilstaande vissen fotograferen.
fotografie-3-11Tips

  • Sluitertijd instelling niet instelbaar! Probeer dan de sportstand!
  • Vuistregel: ·Maximale belichtingstijd = 1 / brandpunt lengte
    Voorbeeld:
    Een 50 mm lens mag je dus maximaal 1/50 seconden uit de hand belichten.

* Als de meta data van mijn aquarium foto’s bekijkt, dan zie je dat de sluitertijd meestal op een 1/60sec staat. Deze instelling gebruik ik als beginstand.


Bewegingsonscherpte

Bewegingsonscherpte veroorzaakt door de fotograaf.

Bewegingsonscherpte veroorzaakt door de fotograaf.

Oorzaak
De camera wordt bewogen tijdens het fotograferen.
Oplossing

  • Sluitertijd verkorten;
  • Camera niet bewegen tijdens het fotograferen;
  • Gebruik een statief eventueel met draadontspanner.
Draadontspanner en statief met waterpas

Draadontspanner en statief met waterpas

 

Bacopa monnieri

Een plantje waarover vooral met betrekking tot de naamgeving nogal wat verwarring bestaat. De laatste stand van zaken is toch wel dat het een Bacopa soort is. In ieder geval is het een plantje dat ik al vele jaren in mijn aquarium verzorg. Ik heb het hoofdzakelijk als voorgrond beplanting toegepast, maar het is me gebleken dat deze soort zich ook prima tot midden beplanting laat uitgroeien. Nog hoger zou ik persoonlijk niet aanraden omdat het een plant is die een dicht bladoppervlak ontwikkelt waardoor de onderstelen van de plant licht te kort krijgen en dan kaal worden. Bij voldoende belichting kunnen de planten wel mooie struikjes vormen die prima midden beplanting kunnen vormen. Echter wanneer u niet vies bent van wat onderwater tuinieren leent deze soort zich er ook prima voor om als voorgrond beplanting te worden toegepast. Ik heb dit plantje ervaren als een soort die weinig eisen stelt en zich gemakkelijk laat vermenigvuldigen.
Met stekjes van zo’n 7 cm die voor de helft in de grond worden gezet kunt u een prachtig veldje vormen van deze soort. In geval van voldoende licht en plantenvoeding blijven de internodiën klein en groeit de plant minder snel. In geval van weinig licht gaat de plant er naar op zoek en maakt lange stelen met weinig blad. Een veel minder gewenste situatie. In mijn grote aquarium kan een veld van deze plantjes wel uit 500 – 800 stekjes bestaan. Natuurlijk moeten ook langzaam groeiende plantjes zo nu en dan worden getopt of ingekort. Dit moest bij mij zo eens in de 6 weken gebeuren omdat ze anders voor de voorgrond te hoog werden. Dat betekende alle plantjes er uit en allemaal netjes een voor een op lengte knippen. Vervolgens moesten dan alle stekjes met het pincet een voor een worden terug geplant. Een arbeidsintensieve en tijdrovende klus, waar ik zomaar 6 uur achtereen mee bezig was. Om en om, om de zes weken besloot ik dus de te lang geworden plantjes met een lange schaar kort te knippen, om ze de volgende keer weer allemaal eruit te halen. Het afknippen heeft een voor- en een nadeel. Voordeel is dat het lekker snel gaat en nadeel is dat het veld en een tijdje lang minder mooi uitziet. Andere voordelen: De afgeknipte koppen kunnen dan weer verdeeld worden onder de verschillende liefhebbers die er belangstelling voor hebben. De afgetopte plaatjes lopen vaak per plantje tenminste dubbel uit, waardoor het veld veel voller wordt en er de volgende keer meer plantjes kunnen worden geoogst.

Bacopa monnieri
Bacopa monnieri hier door mij als kort voorgrond plantje toegepast. Veel werk. Ieder plantje werd afzonderlijk met een pincet geplant.
Bacopa monnierri.
Hier werd de plant in de gelegenheid gesteld om door te groeien tot een struikje. De plant wordt lekker “vol” en is dan uitermate geschikt als midden beplanting. Tegen de voorruit wordt hij dan te hoog.
Bacopa monnieri.
Hier zie je Bacopa monnieri als voorgrond beplanting, oplopend via het midden naar de achtergrond. Op zich een prima toepassing. Wanneer je de plant verwijdert zul je merken dat hij vooral aan de oppervlakte blad heeft, terwijl de lange stelen inmiddels al vaak kaal geworden zijn. Op zich niks mis mee doordat je daar vanwege het vele blad boven de kale stelen daar weinig van ziet.

Mijn aquarium is voorzien van tamelijk dikke Dual 3D-achterwanden. De bovenkant van die wanden steken net boven het wateroppervlak uit en vormen een soort richeltje dat je als een klein oevertje zou kunnen zien. Op dit oevertje leg ik wel eens afgeknipte plantenrestjes neer, waaronder ook wel deze Bacopa. Het is me al een paar keer gebeurd dat deze “stekjes” daar wortelen en zich tot oeverplantjes ontwikkelen. Dat maakt dat ik er van overtuigd ben dat dit plantje ook prima in moerascultuur in een paludarium toe te passen is. Op enig moment stonden de stekjes op de wanddelen gewoon ook in bloei. Op zich wel weer leuk om dat te zien gebeuren. Al met al betreft het hier een plantje met een breed scala aan toepassingsmogelijkheden, zowel onder als boven water.

Bacopa monnieri.
Hier een stekje van Bacopa monnieri dat op de bovenkant van de linker zijwand van mijn aquarium wortel heeft geschoten.
Bacopa monnieri.
Wanneer ik hem daar laat doorwoekeren bedekt hij al snel de hele bovenkant van de zijwand. Met de wortels hecht hij zich op de wand, maar een groot deel van de wortels gaan het water in om daar voedingsstoffen aan te onttrekken. Dus ook in deze situatie gaat de reinigende werking van de plant in het water door.
Bacopa monnieri.
Dicht onder de gesloten lichtkap zit de plant vrijwel tegen de TL-buizen aan en loopt het toch wel tere blad risico om te verbranden. Maar zie hier met een beetje geluk ontwikkelen zich bloemknopjes en bloemen. Dat is dan wel heel apart zo op de oever van je aquarium.
Bacopa monnieri.
Uit het feit dat dit plantje onder dit soort omstandigheden zich zo gedraagt mag je de conclusie trekken dat het ook in een paludariumsituatie uitstekend zal kunnen gedijen. Dat geldt natuurlijk voor veel moerasplanten die we in het aquarium toepassen. Bacopa monnieri is een sterke, aantrekkelijke aquariumplant die meerdere toepassingsmogelijkheden kent.

Ook op medisch gebied blijk Bacopa monnieri toepassingsmogelijkheden te kennen. Bacopa monnieri is een beroemde ayurvedische tonic (ook wel ‘Brahmi‘ genoemd, naar de Scheppende God van het hindoeïstische pantheon, Brahma) die al meer dan 3000 jaar wordt gebruikt. De werking van het middel is onderwerp geweest van een 30 jaar durende studie. Het vermogen van het geheugen van de mensen die deelnamen aan de studie verbeterde; het reactievermogen werd bovendien vele malen sneller.